2010 to rok wyborów samorządowych. Już zaczynają się pierwsze polityczne ruchy na powiatowej scenie politycznej. Czy opłaca się być lokalnym politykiem - burmistrzem, wójtem, radnym, szefem Rady? Tak jak w każdej kadencji, tak i w roku wyborczym, sprawdziliśmy, jakie są apanaże gminnych decydentów.
Lepiej być burmistrzem
czy może jednak dyrektorem?
Ile zarabiają w Polsce politycy na najwyższych stanowiskach państwowych? Prezydent ma 20,1 tysiąca zł miesięcznej pensji, premier - 16,7 tysiąca, ministrowie - 14,5 tysiąca złotych, a wiceministrowie 11,8 tysiąca. Urzędnicy narzekają, że w ministerstwach zarabia się za mało, bo np. dyrektor zarządzający w firmie z sektora prywatnego może mieć i 50-tysięczną pensję.
Spójrzmy na drugi biegun listy płac - od 1 stycznia 2010 roku minimalne zarobki to 1.317 zł brutto. Z kolei wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w styczniu 2010 r. wynosiło średnio 3.231 zł. W Polsce najlepiej opłaca się być informatykiem albo pracować w bankowości, ubezpieczeniach lub energetyce. W tych sektorach zarabia się powyżej 4 tys. zł. Nauczyciele oraz pracownicy ośrodków kulturalnych rzadko kiedy mogą liczyć na więcej niż 2,5 tys. zł. W Oleśnicy i całym powiecie oleśnickim jest podobnie.
A ile zarabiają burmistrzowie i wójtowie w naszym powiecie? Przypomnijmy, że na ich pensje składają się cztery elementy: zasadnicze wynagrodzenie, dodatek funkcyjny, dodatek specjalny oraz dodatek stażowy (kolokwialnie: wysługa lat).
My dokonaliśmy jeszcze przeliczenia pensji wójtów i burmistrzów w stosunku do ilości mieszkańców. Wynika z niego, że „najtańszy w utrzymaniu” jest Bronś. Każdy mieszkaniec Oleśnicy płaci na jego wynagrodzenie 33 grosze. Drugi w tym rankingu jest Kapica - mieszkańcy gminy Syców wydają po 60 groszy każdy na jego pensję. Z kolei „najdrożsi” są: Ziółkowski - 1,81 zł na każdego mieszkańca gminy Dziadowa Kłoda i Warkocz - 1,56 zł na międzyborzanina.
Pięciu szefów samorządów sprawuje swoją funkcję co najmniej od 2002 roku. Sprawdziliśmy, ile zarabiali osiem, a ile pięć lat temu. Spójrzmy na ramkę:
Przez te dwie kadencje najbardziej wzrosło wynagrodzenie Dżugaja - o 3.088 zł. O 2.990 zł więcej niż w 2002 r. zarabia dzisiaj Ziółkowski. 2.855 zł więcej niż osiem lat temu ma Bronś, o 2.210 zł zwiększyła się pensja Warkocza, a najmniejszy progres miała stawka Głowy - 1.800 zł.
Samorządowe wynagrodzenia to również pensje zastępców burmistrzów i wójtów. Oto, jak kształtują się w naszych powiatowych gminach:
A może zostać radnym
albo Rady szefem?
Przez pięć kadencji działania demokratycznie wybieranych organów gmin wykształciła się już klasa lokalnych polityków. I są to nie tylko burmistrzowie i wójtowie. To również - choć oczywiście w mniejszej skali - radni, z których wielu sprawuje swój mandat przez kilka kadencji. Nasze gminy dorobiły się wielu wyborczych pewniaków. Ludzi, którzy cieszą się autorytetem w swoich dzielnicach, środowiskach, okręgach wyborczych. Widać, że opinia publiczna ocenia, iż swój mandat wypełniają dobrze. Obok nich co 4 lata zasiadają zupełnie nowi ludzie. Jedni startują w wyborach, bo wierzą, że uzyskają realny wpływ na rządzenie, a czują pasję działania i chcą coś zmienić w otaczającej ich rzeczywistości. Drudzy liczą, że coś sobie, dzieciom, krewnym i „znajomym królika” załatwią. Trzecią grupę stanowią ci, dla których jednym z motywów walki o mandat jest dieta. A ma ona tę zaletę, że jest dochodem nieopodatkowanym i dostaje się ją co miesiąc niezależnie od tego, czy było się aktywnym, czy tylko wpisywało się na listę obecności. Ta aktywność rajcy jest zresztą rzeczą trudno mierzalną. Na pewno nie jest nią ilość zgłoszonych interpelacji czy tzw. wolnych wniosków. Takie kryterium oceny radnego jest i jednostronne, i infantylne. W miarę bystry rajca może zgłosić ich ponad 100. Ale prawdziwą sztuką jest samodzielne rozwiązywanie problemów. A już całkowicie deficytowym towarem stali się w gminnej rzeczywistości radni, którzy mają wizję, pomysł i potrafią zapisać je w formie uchwały, które wójt czy burmistrz mogliby później wcielić w życie.
Najbardziej intratną funkcją jest szefowanie Radzie. Oto diety naszych gminnych przewodniczących:
Szef gminnej rady organizuje jej prace, prowadzi sesje. Mniej obowiązków spoczywa na jego zastępcy lub - jak ma to miejsce w przypadku miasta Oleśnica - zastępcach. Oto ich miesięczne diety:
Na koniec pozostali nam szeregowi radni. Co 4 lata do pełnienia tego mandatu jest coraz więcej chętnych. Czy tej jesieni znów padnie rekord, jeśli chodzi o ilość ubiegających się o prawo do reprezentowania gminnej społeczności? Wszystko wskazuje na to, że tak. Trudno się dziwić, skoro w trakcie kadencji radny w Oleśnicy zarobi minimum 50 tysięcy zł...Ile wynosi, waloryzowana systematycznie (najbliższa waloryzacja po I kwartale), dieta szeregowego rajcy? A ile radnego, który zostanie wybrany na przewodniczącego komisji? Sprawdźmy:
Zarobki i diety są wysokie? Jeśli odpowiedź brzmi „tak”, to podpowiadamy, że te pieniądze leżą... na ulicy. Wystarczy już jesienią tego roku poddać się osądowi gminnej opinii publicznej. Partie i ugrupowania właśnie kompletują listy wyborcze. Niektórzy już zaczęli biegać na ich zebrania, aby się gdzieś „podpiąć”...
Roman Rybak
JAK PENSJE ROSNĄ?
grudzień 2002 listopad 2005 luty 2010
Jan Bronś 9.280 10.178 12.135
Jan Dżugaj 8.622 8.878 11.710
Jan Głowa 6.460 7.565 8.260
Kazimierz Warkocz 5.750 7.366 7.960
Tadeusz Ziółkowski 5.260 6.946 8.250
PENSJE ZASTĘPCÓW
Jan Bernacki Twardogóra 9.450 zł
Henryk Bernacki m. Oleśnica 9.160 zł
Jacek Przybył Syców 7.900 zł
Andrzej Czechowski Bierutów 7.520 zł
Piotr Pawłowski m. Oleśnica 7.070 zł
Henryk Jerzyk Dziadowa Kłoda 6.320 zł
Jarosław Sadowski Międzybórz 6.140 zł
Dominika Gajewska Dobroszyce 5.440 zł
Krzysztof Skórzewski g. Oleśnica 5.312 zł
PENSJE BURMISTRZÓW/WÓJTÓW
Jan Bronś m. Oleśnica 12.135 zł
Marcin Kasina g. Oleśnica 11.805 zł
Jan Dżugaj Twardogóra 11.710 zł
Władysław Kobiałka Bierutów 10.098 zł
Sławomir Kapica Syców 9.750 zł
Jan Głowa Dobroszyce 8.260 zł
Tadeusz Ziółkowski Dziadowa Kłoda 8.250 zł
Kazimierz Warkocz Międzybórz 7.960 zł
PRZEWODNICZĄCY RADY
Ryszard Zelinka m. Oleśnica 2.065 zł
Bolesław Moniuszko Syców 1.652 zł
Edward Podczaszyński Dobroszyce 1.384 zł
Stanisław Adamski Twardogóra 1.376 zł
Aleksandra Sieruga g. Oleśnica 1.295 zł
Julian Podgórski Międzybórz 1.251 zł
Grzegorz Otwinowski Dziadowa Kłoda 1.238 zł
Józef Skraburski Bierutów 1.101 zł
WICEPRZEWODNICZĄCY RADY
Mirosław Pałka m. Oleśnica 1.495 zł
Alina Wajerowska m. Oleśnica 1.495 zł
Jacenty Kawecki g. Oleśnica 1.035 zł
Beata Pięta Twardogóra 1.032 zł
Paweł Walczak Syców 936 zł
Marek Kaznowski Dobroszyce 864 zł
Jacek Pietruszyński Międzybórz 790 zł
Józef Charlicki Bierutów 688 zł
Eugeniusz Wieczorek Dziadowa Kłoda 550 zł
RADNY I JEGO SZEF
szef komisji radny
m. Oleśnica 1.661 997
g. Oleśnica 1.035 905
Dobroszyce 864 691
Syców 826 607
Bierutów 688 550
Twardogóra 688* 406
Międzybórz 658 527
Dziadowa Kłoda 207 184
*za wyjątkiem Komisji Strategii - tu dieta wynosi 825 zł