Korupcja jest zjawiskiem bardzo złożonym. Aby zapobiegać lub przynajmniej ograniczać jej skalę, należy prowadzić działania na wielu płaszczyznach. Niedawno Centralne Biuro Antykorupcyjne rozpoczęło swoją działalność. W maju z kolei ruszył pilotażowy rządowy program, który ma przygotowywać tzw. doradców etycznych do pracy w strukturach administracji publicznej.
Drodzy Czytelnicy, o korupcji nigdy nie powiedziano za dużo. Kolejny raz nawiązuję do tego problemu, ponieważ walka z korupcją należy do priorytetowych działań rządu RP. Jeśli nie będziemy walczyć z tą patologią, to na stałe wpisze się ona w obraz naszej rzeczywistości. Polacy marzą o tym, aby mieć jasne, przejrzyste państwo. Będzie to możliwe, jeżeli zostaną stworzone określone reguły postępowania, którymi będziemy kierować się w pracy, w życiu codziennym. Można powiedzieć, że powinny one przyjąć postać tzw. kodeksów etycznych. Oczywiście każdy z nas ma swój system wartości, taki dekalog przykazań, które stara się wprowadzać w życie. Chodzi o to, aby te najważniejsze zasady zaczęły obowiązywać wszystkich urzędników państwowych. A wtedy być może uda się nam zmienić wizerunek administracji, która stanie się instytucją sprawną, przyjazną i otwartą na ludzi.
Nowy urzędnik - tzw. doradca etyczny - pojawi się w ministerstwach, urzędach centralnych, samorządach. Program ten nadzoruje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji we współpracy z Komisją Europejską.
Dorada etyczny nie jest polskim wymysłem. Pomysł znakomicie sprawdził się w krajach europejskich. Finansowany jest on w 90% przez Unię Europejską. Dlatego wprowadzenie funkcji doradców etycznych nie spowoduje wzrostu nakładów na administrację. Ma to ogromne znaczenie, zwłaszcza że Rząd RP dąży do urzeczywistnienia zasady „tanie państwo”. Według założeń nowe obowiązki przejmą osoby już pracujące w danym urzędzie. O wyborze będzie decydować kierownictwo urzędów zaproszonych do udziału w tym programie. W szkoleniach ma uczestniczyć 86 urzędów administracji publicznej, w tym 40 urzędów administracji centralnej (wszystkie ministerstwa i wybrane przez MSWiA urzędy centralne), 16 urzędów wojewódzkich i 30 organów administracji samorządowej. Jeśli program się sprawdzi, ministerstwo przewiduje kolejne edycje.
Do zadań nowych pracowników będzie należeć oczywiście doradztwo w zasadach postępowania i zagadnieniach etycznych, analizowanie podejmowanych w danym urzędzie decyzji pod kątem możliwości wystąpienia zachowań korupcjogennych, przygotowywanie w nawiązaniu do tej tematyki projektów aktów prawnych oraz podejmowanie działań informacyjno - edukacyjnych.
Projekt ten ma zakończyć się opracowaniem karty praw i obowiązków urzędniczych. Wydane zostaną również materiały szkoleniowe i informacyjne, które mają przybliżyć nam wszystkim priorytetowe cele tego programu.
Rządowy projekt promujący doradców etycznych mieści się w założeniach szerszego rządowego programu zwalczania korupcji, czyli w „Strategii Antykorupcyjnej II Etap Wdrażania 2005-2009”. Pozytywnie na jego temat wypowiada się wiele środowisk i organizacji, m.in. Transparency International Polska oraz Fundacja Batorego.
Szkolenia z zakresu doradztwa etycznego mają głównie zaowocować podnoszeniem moralnych standardów u tych, którzy sprawują władzę. Chodzi o stworzenie wysokiej jakości służby urzędniczej. W walce z korupcją należy podejmować nie tylko działania bieżące, ale także czynności prewencyjne. Musimy pamiętać o tym, że najważniejsza jest walka z przyczynami tego zjawiska. Można ograniczać jego skutki, ale jest to działanie krótkowzroczne. Należy przede wszystkim skończyć z tolerancją wobec korupcji. I powiedzieć stanowczo: „Daj przykład: nie bierz. Bierz przykład: nie dawaj!”. Tylko w ten sposób uda nam się stworzyć normalne, przyjazne obywatelowi państwo. Dla takiej wizji warto zaryzykować. Sęk w tym, aby polscy urzędnicy skorzystali z takiej szansy. Doradcy etyczni nie muszą nikogo „prowadzić za rączkę”. Wystarczy, że wypracowane zasady zaczną obowiązywać w życiu. A wtedy wszystkim - czy to urzędnikom, czy petentom - będzie łatwiej i prościej.

Autorka jest wiceministrem sprawiedliwości, posłanką na Sejm