Parlament Europejski dostaje średnio cztery petycje na dobę. Ludzie skarżą się na wszystko, od niechcianych spalarni śmieci po łamanie praw człowieka. W roku 2007 Parlament zarejestrował ponad 1.500 petycji, o 50% więcej niż w roku poprzednim. Wbrew pozorom to dobry sygnał świadczący o wzroście świadomości obywateli, iż mogą dochodzić swoich praw na poziomie europejskim. W szczególności dotyczy to obywateli z nowych państw członkowskich, co potwierdza przyjęty podczas ostatniej sesji plenarnej raport hiszpańskiego posła Davida Hammersteina.

Podczas ubiegłorocznych posiedzeń Komisji Petycji, w której też zasiadam, omówiono ponad 500 petycji. Rozpatrujemy tylko wnioski leżące w kompetencji Unii Europejskiej, co powoduje, że około jedna trzecia skarg jest uznawana jako “niedopuszczalne”. Obawy obywateli Unii wyrażone w petycjach koncentrują się głównie na takich kwestiach, jak: środowisko i jego ochrona, prawa własności, swobodne przemieszczanie się, prawa pracowników, uznawanie kwalifikacji zawodowych i dyskryminacja. Składający petycje skarżą się w nich na instytucje we własnych krajach, które - ich zdaniem - łamią prawo wspólnotowe. Zadaniem Parlamentu jest zbadanie takiego doniesienia. Gdy sprawa dotyczy dużej liczby obywateli, Parlament organizuje specjalne publiczne przesłuchania, może także uczynić z niej punkt debaty plenarnej. Efektem końcowym jest zalecenie do Komisji Europejskiej dotyczące przygotowania naprawczego planu działań lub też projektu aktu prawnego. W tym kontekście złożenie petycji w Parlamencie pomaga nie tylko w zwróceniu uwagi władz i opinii publicznej na ważne, wymagające interwencji sprawy, ale też wnosi pozytywny wkład w proces lepszego stanowienia prawa. Petycje są znakomitym “papierkiem lakmusowym” wskazującym luki prawne, identyfikującym obszary, gdzie prawo Unii Europejskiej jest jeszcze słabe lub nieskuteczne. Skargi obywateli powinny być traktowane niezwykle poważnie przez organy legislacyjne, dla których petycje powinny być podstawą negocjacji w pracach nad nowymi lub nowelizowanymi aktami prawnymi.

Mając na uwadze, że państwa członkowskie czy regionalne władze nie zawsze wykazują wolę polityczną znalezienia praktycznych rozwiązań problemów poruszanych w petycjach, Parlament Europejski stara się zwiększyć skuteczność swych prac, by lepiej służyć obywatelom i wychodzić naprzeciw ich oczekiwaniom. Temu też miało służyć znaczne powiększenie składu Komisji Petycji (z 25 do 40 członków) w 2007 r. Mimo iż dotychczasowa praca Komisji Petycji znajduje duże uznanie u obywateli doceniających to, że ich uzasadnione obawy są traktowane poważnie, to jednak wyraźnym cieniem na naszej działalności kładzie się czas oczekiwania na odpowiedź. Składający petycje, niestety, muszą uzbroić się w cierpliwość. Rozpatrywanie wniosku może potrwać czasem nawet kilka lat! Tyle zajmuje niekiedy gruntowne wyjaśnienie sprawy na linii: Parlament - Komisja Europejska - kraj członkowski, gdy sprawa w końcu trafi do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Ponadto brakuje ciągle jeszcze sprawnego systemu przekazywania właściwym organom krajowym petycji uznanych przez Parlament Europejski za “niedopuszczalne”. Skargi leżące w kompetencjach poszczególnych krajów muszą trafiać pod właściwy adres. Nie można ich po prostu odsyłać z adnotacją - to nie do nas. Takiego sprawnego systemu jeszcze nie ma.