Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks Postępowania Cywilnego oraz niektórych innych ustaw czeka na uchwalenie przez Sejm RP. Senat wprowadził już do niego stosowne poprawki.
Zasadniczym celem projektowanej ustawy jest usprawnienie i racjonalizacja przebiegu postępowania cywilnego, w szczególności w sprawach gospodarczych. Postępowanie w tym aspekcie ma być sprawniejsze i mniej sformalizowane.
Zgodnie z proponowanymi zmianami do właściwości sądów okręgowych należeć mają m.in. sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu przewyższa 75.000 zł, a w postępowaniach w sprawach gospodarczych 100.000 zł, wyłączając z tego sprawy o alimenty, o zniesienie wspólności majątkowej oraz o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Dodatkowo w proponowanych zmianach do właściwości sadów okręgowych będą należeć także sprawy: o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie nieistnienia uchwał organów osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie będących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną oraz o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji.
Zmiany nastąpią przede wszystkim co do kwestii karania tych, którzy w sposób nieuzasadniony będą opóźniać postępowanie, jak i jeżeli strona powołała się w złej wierze na nieprawdziwe okoliczności, które skutkowały odroczeniem rozprawy.
Ta ustawa precyzuje również kwestię upadłości przedsiębiorstwa.
Sąd zawiesi postępowanie z urzędu, jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości i ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu, a strona pozbawiona została prawa zarządu masą upadłości, albo ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku powoda.
Zgodnie z nowelizacją do zakresu spraw rozpoznawanych w sądach gospodarczych (w wydziałach gospodarczych w sądach rejonowych i okręgowych) mają zostać włączone sprawy: o roszczenia wobec członków zarządów spółek kapitałowych dochodzone na podstawie art. 291 - 300 oraz art. 479 - 490 Kodeksu Spółek Handlowych, choćby wierzyciel nie był przedsiębiorcą (o tę kategorię poszerzono przy tym zakres postępowania gospodarczego), o nadanie klauzuli wykonalności tytułom egzekucyjnym, którymi są prawomocne orzeczenia sądu gospodarczego lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu albo ugoda zawarta przed tym sądem.
Ponadto projektowana ustawa ma za zadanie osiągnięcie trzech zamierzonych kierunków.
Kierunek pierwszy będzie polegał na wykreowaniu instytucji procesowych już istniejących, ich modyfikacji i udoskonaleniu, które bezpośrednio wpłyną na przyspieszenie i usprawnienie toku procesu gospodarczego.
Drugi kierunek zmian zmierza do wprowadzenia rozwiązań klasyfikujących i porządkujących konstrukcje procesowe istniejące na obszarze procesu gospodarczego, a tym samym ograniczenia obszaru sporów i wątpliwości interpretacyjnych, wpływających negatywnie na sprawność całego postępowania.
Trzeci kierunek proponowanych zmian to: rozszerzenie referendarza sądowego w zakresie czynności procesowych w postępowaniu cywilnym. Szersza kompetencja referendarza w postępowaniu rozpoznawczym skutkować ma odciążeniem sędziów od dokonywania w toku postępowania wielu czynności mniej skomplikowanych i powtarzalnych, o charakterze nade wszystko formalnym. W efekcie sędzia w większym zakresie będzie mógł skupić swoją pracę na czynnościach wchodzących w zakres rzeczywistego „wymierzania sprawiedliwości”. Rozszerzenie kompetencji referendarza obejmuje przy tym zarówno postępowanie gospodarcze, jak i inne postępowania cywilne.
Zmiany w ustawie były szeroko konsultowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości z prezesami wszystkich sądów okręgowych. Każdy z prezesów sądu miał możliwość przedstawienia własnych propozycji legislacyjnych zmierzających do usprawnienia postępowania gospodarczego. Znaczna część zgłoszonych w tym trybie propozycji znalazła odzwierciedlenie w rozwiązaniach ostatecznie zawartych w projekcie. W ramach konsultacji społecznych projekt ustawy został wysłany do: Krajowej Rady Radców Prawnych, Naczelnej Rady Adwokackiej, Krajowej Rady Notarialnej, Krajowej Rady Komorniczej, organizacji przedsiębiorców: Business Centre Club, Krajowej Izby Gospodarczej, Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych, Konfederacji Pracodawców Polskich, Związku Rzemiosła Polskiego oraz Związku Banków Polskich. Podmioty te - z wyjątkiem Krajowej Rady Radców Prawnych, Związku Rzemiosła Polskiego i Krajowej Rady Komorniczej - nie wyraziły opinii w przedmiocie projektu. Uwagi zgłoszone przez wymienione podmioty były przedmiotem rozważań i w części zostały uwzględnione w projekcie.
Projekt ustawy nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa lub budżetu jednostek samorządu terytorialnego. Opisana ustawa ma przede wszystkim ułatwić życie przedsiębiorcom występującym w charakterze stron procesowych przed sądem gospodarczym.